Latest Posts

Kopa Mitambo

SOMO: TOBA NA MALIPIZO  - ASKOFU KAKOBE
Askofu mkuu Zachary Kakobe.
Somo hili, ni moja kati ya masomo ya msingi sana katika Ukristo. Tukiwa na ufahamu kuhusu somo hili na kulitendea kazi, ndipo tunapoweza kuonyesha nuru ya maisha yetu ya Ukristo. Tutajifunza somo hili kwa kuligawa katika vipengele sita:-

( 1 ). MAANA YA “TOBA”

( 2 ). MAANA YA “MALIPIZO”

( 3 ). MALIPIZO KATIKA AGANO JIPYA

( 4 ). AINA MBALIMBALI ZA MALIPIZO

( 5 ). FAIDA ZA KUFANYA MALIPIZO

( 6 ). HEKIMA KATIKA KUFANYA MALIPIZO

( 1 ). MAANA YA “TOBA”

Wokovu unapatikana kwa mtu, mara tu anaposamehewa dhambi zake, baada ya toba ya kweli ( LUKA 1:77 ). Watu wengi hufanya kile kinachodhaniwa kuwa ni toba katika taratibu mbalimbali za kidini, kwa maombi, nyimbo za Liturujia au kwa kutubu mbele ya viongozi wa dini, lakini watu wengi katika hawa, hawapati wokovu, kwa sababu toba zao zimekuwa siyo za kweli. Ili toba iwe toba ya kweli mbele za Mungu, na iweze kuleta msamaha wa dhambi, toba lazima iambatane na haya yafuatayo:- 1. Kuhuzunishwa kipekee moyoni, baada ya mtu kutafakari na kujifahamu kuwa ni mtenda dhambi ( 2 WAKORINTHO 7:9-10 ). 2. Kuwa tayari kuacha njia zote za mwanzo zisizompendeza ungu katika mawazo na matendo ( ISAYA 55:7; MITHALI 28:13 ). 3. Kugeuza uso ili usiyaelekee tena machukizo ya mwanzo ( EZEKIELI 14:6 ). 4. Kuuacha uovu wote na kuutupilia mbali, kugeuka, na kurudi katika njia za Mungu katika moyo mpya na roho mpya, na kuwa tayari kutenda yaliyo ya halali na haki ( EZEKIELI 18;27-28, 30-31; MATHAYOB21:30 ). 5. Kuwa tayari kufanya malipizo yoyote yanayohusika baada ya toba ( KUTOKA 22:2-3 ).

( 2 ). MAANA YA “MALIPIZO”

Toba haiwezi kuwa kamili ikiwa haiambatani na malipizo yanayohusika baada ya toba. Toba bila malipizo yanayohusika, itatufanya tukose amani pamoja na kutubu kwetu, itatukosesha ushindi wa dhambi zinazohusika na hukumu itaendelea kutukalia. Neno malipizo, maana yake ni nini? Neno malipizo au kwa kiingereza Restitution, tunalolipapata katika KUTOKA 22:2-3;maana yake kuzaa matunda yapasayo toba MATHAYO 3:8, au kutenda matendo yanayopatana na kutubu kwetu MATENDO 26:20. Malipizo, ni kufanya masahihisho ya makosa tuliyoyafanya kwa wanaohusika, ili tuwe na dhamiri isiyo na hatia siyo mbele za Mungu tu, pia na mbele za wanadamu wote wanaotuzunguka, ili wasije wakatulaumu kwa habari ya karama ya wokovu tulioupokea (MATENDO 24:16; 2WAKORINTHO 8:20-21). Ni muhimu kufahamu kwamba, tunapowakosea watu, kwa mfano tunapowadanganya katika mapatano, tunakuwa tumemkosea Mungu vilevile, na hivyo tunasamehewa na Mungu pale tunapofanya marekebisho ya makosa hayo kwa watu hao, baada ya kutubu mbele za Mungu ( WALAWI 6:2-5, 7 ).Masahihisho ya makosa ni pamoja na kurudisha kwa wenyewe vitu vilivyoibiwa, kulipa pale tulipodhurumu, kuomba msamaha kwa watu tuliowakosea n.k.

( 3 ). MALIPIZO KATIKA AGANO JIPYA

Kwa kutofahamu, wako watu wengine ambao wanadai kwamba mafundisho ya malipizo, ni mafundisho ya agano la kale tu,. au ni maagizo ya sheria ya Musa au Torati, na hayahusiki kwetu katika Agano Jipya.. Madai haya, siyo ya kweli. Mafundisho ya malipizo, ni mafundisho ya msingi kwa mtu yeyote anayetaka kumpendeza Mungu katika nyakati zote za Biblia. Uwiano wa maandiko yafuatayo, unaonyesha waziwazi kwamba mafundisho ya malipizo ni ya nyakati zote za Biblia, hata wakati huu tulionao wa Agano Jipya.
Malipizo kabla ya sheria ya Musa ( MWANZO 20:1-7;14; 42:1-3; 25-28, 35; 43:1-2 ).
Malipizo wakati wa sheria ya Musa

( a ). Nykati za Musa ( KUTOKA 22:1,7,14; WALAWI 6:2-5).

( b ). Baada ya Musa, Nyakati za Wafalme na Manabii ( 1 SAMWELI 12:1-5;

2 SAMWELI 16:5-11; 19:16-20 ; EZRA 10:1-4,10-12,19; EZEKIELI

33:14-16 ).

3. Malipizo wakati wa Agani Jipya ( MATHAYO 5:23-24; LUKA 17:3-5; 19:8-9;

FILEMONI 1:10-19; MATENDO 24:16).

( 4 ). AINA MBALIMBALI ZA MALIPIZO.

Sasa, tutaangalia kivitendo, yale tunayotakiwa kuyafanya katika kufanya malipizo ya namna mbalimbali:-

1.Malipizo ya kuachana na wanawake au wanaume.

Baada tu ya kuokoka, inatupasa kuangalia kwa makini ikiwa mume au muke tuliyenaye ni wa halali mbele za Mungu. Tunaweza tukawa na mke au mume asiye wetu kihalali ( YOHANA 4:18 ). Mume au mke wetu kihalali ni yule mke au mume wa kwanza katika ujana wetu ambaye tulipata ruhusa ya wazazi wa binti katika kuishi kwetu, ikiwa pande zote mbili tulikuwa hatuna wake au waume wa namna hii ( MATHAYO 19:4-6 ). Tukiwa tunaishi na mke au mume wa mtu, baada ya kuokoka, sharti tufanye malipizo ya toba ya uzinzi na kuachana naye hata kama tumezaa naye watoto ( EZRA 10:1-4, 10-12, 18-19; MWANZO 20:1-7, 14 ). Ikiwa tulikuwa tunaishi na msichana au mvulana kabla ya kuokoka bila kupatikana na ruhusa ya wazazi wa binti, huo ni uasherati. Baada ya kuokoka inatupasa kufanya malipizo ya toba ya uasherati kwa kuachana kabisa na siyo kutafuta kuhalalisha kukaa kwetu wakati bado tupo pamoja. Huko siyo kuacha uovu na kugeuza nyuso zetu zisiyaelekee machukizo. Baaba ya kuokoka, ikiwa tulikuwa na uchumba na mtu ambaye hajaokoka, uchumba huo unavunjwa mara moja, maana haitupasi kuolewa au kumwoa yeye asiyeamini ( YOSHUA 23;11-13; 2 WAKORINTHO 6:14-15 ; AMOSI 3:3 ). Katika malipizo ya toba ya uasherati au uzinzi tunapaswa kurudisha vitu vyote tulivyopewa kutokana na uasherati au uzinzi huo kuonyesha toba ya kweli kadri inavyowezekana.

2. Malipizo ya toba ya uongo, wizi, uonevu, na kurudisha kisicho chetu kwa halali ( WALAWI 6:2-5 ).

Ikiwa tumepata pasipoti kwa uongo, wakati sisi siyo raia hatuna budi kurudisha pasipoti hizo na kuwa tayari kwa lolote. Ikiwa tunasoa au kufanya kazi kutokana na vyeti vya shule vya uongo, hatuna budi kufanya malipizo ya uongo na kuwa tayari kwa lolote iwe ni kuachishwa kazi, masomo au adhabu yoyote. Ikiwa tulikuwa tunahubiri uongo kwamba hakuna kuokoka, au ubatizo wa maji tele siyo lazima, n.k…,tunapoijua kweli, hatuna budi kuwaeleza watu kwamba tulikuwa wakosaji katika kuwahubiri hivyo. Hatuna budi kurudisha vyote tulivyo navyo vya wizi, iwe ni vitabu vya shule, maktaba au chochote tulichokiiba kwa mtu au kumnyang’anya au kukipata kwa uonevu ( EZEKIELI 33:14-16 ).Hatuna budi kusalimisha polisi bunduki, bastola n.k, tulizokuwa tunazitumia katika unyang’anyi na kuwaeleza kuwa tumeokoka. Hatuna budi kurudisha fedha zisizokuwa zetu au kitu chochote kisicho chetu ambacho kimeachwa kwetu kwa makosa ( MWANZO 42:1-3, 25-28, 35, 43;12, 17-18, 20-23 ). Tukipewa chenji iliyozidi au tukipewa vitu zaidi ya tulivyonunua kwa halali, sharti turudishe. Mshahara uliokuja kwetu kimakosa, sharti tuurudishe. Chochote kisicho chetu alichokisahau mtu sharti tukirudishe.

3. Malipizo ya kuomba msamaha kwa yule tuliyemkosea kosa lolote.

Katika kosa lolote tunalomkosea mtu, haitoshi tu kutubu mbele za Mungu, sharti turudi kwake yule tuliyemkosea kwa majuto kabisa na kuomba atusamehe, tukikiri na kutaja kwa wazi na huzuni juu ya yale tuliyomkosea. Shimei aliomba msamaha kwa lugha chafu ya kulaani aliyoitumia kwa Daudi ( 2SAMWELI 16:5-7; 19:16-20 ).

4. Malipizo ya kulipa kitu tulichokipoteza au kukiharibu tulipokabidhiwa.

( KUTOKA 22:14; FILEMONI 1:17-19)-Sikuzote hatuna budi kuwa tayari kulipa kitu tulichokipoteza au kukiharibu tulipokabidhiwa.

5. Malipizo ya toba ya kazi au biashara zinazohusiana na dhambi ( HABAKUKI 2:15-16 ).-Tunapookolewa, kama inavyotubidi kuacha kufanya kazi ya uasherati iliyokuwa inatupa mapato, hatuna budi kuacha kazi zinazofanana, zinazohusiana na dhambi kwa mfano, kazi ya kuuza pombe au mhudumu wa baa, kuuza sigara, kufanya kazi kiwanda cha sigara, pombe, kuchezesha bahati na sibu, kulima tumbaku, n.k. Nyumba zetu hatuwezi kuzitumia kukodisha baa, au Disco, n.k. Magari yetu hatuwezi kuyatumia kubeba bia, bangi, n.k.

6. Malipizo ya toba ya wizi wa mali ya Mungu

Tunapaswa kutoa fungu la kumi la mapato yetu yote kwa wakati uleule tunapopata mapato hayo kinyume chake ni kumwibia Mungu ( MALAKI 3:8-10 ). Tunapotoa zaka au fungu la kumi la mapato yaliyopita baada ya kutumia zaka, hatuna budi kuongeza faini ya sehemu ya tano juu ya zaka ambayo tungelipa. Vivyo hivyo hatuna budi kuziondoa nadhiri tunazoziweka ( MHUBIRI 5:1-5; HESABU 30:2; ZABURI 50:4; 76:11; 66:13-14 ).Tukichelewa kulipa zaka au kutoa nathiri kwa wakati wake, malipizo ya toba ni kuongeza sehemu ya tano1/5 juu yake. Badala ya 1/10 tunalipa 3/5 n.k. ( HESABU 5:5-7; WALAWI 6:2-5; 27:30-31 ).


5.FAIDA ZA KUFANYA MALIPIZO.

Mara tu baada ya kuokoka na wakati wote wa maisha yetu katika wokovu, hatuna budi kuangalia ni wapi ambapo tunapaswa kufanya malipizo ya toba zetu. Kuna faida nyingi za kufanya malipizo haya:-
Uchungu wa malipizo, unatufanya tuwe na chuki kubwa ya dhambi tulizozifanya na matokeo yake tunatiwa mafuta ya shangwe yanayotupa ushindi mkubwa wa dhambi ( WARUMI 12:9; WAEBRANIA 1:9 )
Malipizo hutuondolea kuhukumiwa moyoni mwetu na kumfanya mshitaki Ibilisi ashindwe kutushitaki, na hivyo nguvu yetu ya maombi huongezeka ( UFUNUO 12:9-10; 1YOHANA 3:21-22 ).
Malipizo huwafanya mataifa kujua maana halisi ya wokovu na kumtukuza Mungu wetu ( 1 PETRO 2:12 ).
Malipizo yanaleta uamsho mkubwa kwa mtu binafsi na kufungua milango kwa uamsho katika Kanisa na ulimwengu mzima ( YONA 3:10 ).
Malipizo hutuletea amani na watu wote ( WAEBRANIA 12;14 ).
6. Malipizo yanawarudishia watu haki zao na kuufanya ulimwengu kuwa na haki ( WARUMI 13:17 ).

( 6 ). HEKIMA KATIKA KUFANYA MALIPIZO.

Malipizo hayana budi kufanywa kwa hekima, ili yasilete madhara kwa wengine bali yalete lolote kwetu tu. Kwa mfano siyo hekima kumwambia mume wetu kwamba tulifanya uzinzi na fulani, kwa kuwataja majina. Hilo litaondoa amani moja kwa moja. Hapo tutamwambia Mungu tu. Ikiwa tulimdanganya mume kuwa mtoto ni wake kumbe tulimpata nje ya ndoa na akajua ni mtoto wake kama wengine katika ndoa, na mtoto akajua huyo ni baba yake, si busara baada ya kuokoka kumwambia mume kwamba fulani siyo mtoto wako, bali tunatubu kwa Mungu tu. Mungu ni wa amani siyo wa machafuko ( 1 WAKORINTHO 14:33 ).

Neno la Uzima kutoka kwa  Askofu Zachary Kakobe        
Tovuti       : www.bishopzacharykakobe.org


SOMO: NAMNA YA KUISHINDA DHAMBI
Je kuna Dhambi ilikuwa inakutesa kwa siri :….. : NA UNAHANGAIKA KUJIKWAMUA BILA MAFANIKIO??? UJUMBE HUU NI WAKO…

Dhambi Yoyote Ambayo UTAIFICHA Na Kutofanya BIDII [Kwenye Maombi Na Kufunga] Na Kumweleza ROHO MTAKATIFU Akusaidie KUJINASUA, Hakika ITAKUANGUSHA! Wakristo

1.USIIFICHE DHAMBI YAKO MBELE ZA MUNGU:   
Mwal. D. Kabugumila


Mweleze Mungu Waziwazi [Kweney Maombi] Kwamba Unateswa Na Dhambi Fulani, Na Hauna   Nguvu Yako Binafsi Ya Kujinasua Wakristo Wengi Wanateswa Na Dhambi Kwakuwa HAWAKIRI DHAMBI NA MADHAIFU YAO MBELE ZA ROHO MTAKATIFU AMBAYE NI “MSAIDIZI” MWENYE NGUVU YA KUTUNASUA. Biblia Inasema, “AFICHAYE DHAMBI ZAKE HATAFANIKIWA, BALI AZIUNGAMAYE NA KUZIACHA ATAPATA REHEMA” (Mithali 28:13).

2.AMINI NA KUBALI KWAMBA YESU HAKUFA KWA AJILI YA MSAMAHA WA DHAMBI TU, BALI ALIKUFA ILI AIHARIBU DHAMBI NA NGUVU YAKE INAYOKUTESA:

Wakristo Wengi Wanadhani Na Kuamini Kwamba YESU KRISTO Alikufa Ili Atupe MSAMAHA WA DHAMBI Na Pia Atupe UWEZO WA KUTUBU NA KUSAMEHEWA TENA ENDAPO TUTAKOSEA AU KUTENDA DHAMBI BAADA YA KUOKOKA… Hii Ni Sahihi Lakini Si Sahihi Sana! YESU Amefanya Hayo Yote NDIYO Lakini Pia Amefanya Kitu Kikubwa Zaidi Ya Hicho, AMEUVUNJA UTI WA MGONGO NA UBONGO WA DHAMBI… Yesu AMEISHAMBULIA NA KUIANGUSHA DHAMBI… AMEISHINDA DHAMBI NA KUIPANGUA JUMLA KWA AJILI YETU Ili “TUKIWA HAI KWA MAMBO YA HAKI TUWE WAFU KWA MAMBO YA DHAMBI” (1Petro 2:24). Biblia Inasema KUPITIA KRISTO YESU “TUMEIFIA DHAMBI NA KUUVUA UTU WA DHAMBI NA KUVAA UTU MPYA KWA KUFUFUKA KWAKE, ILI TUSIITUMIKIE DHAMBI TENA” (Warumi 6:4-6). Bila KUAMINI KWAMBA “YESU ALIIVUNJA NGUVU YA DHAMBI NA KUIHARIBU” Hakika HAUTAWEZA “KUTEMBEA NJE YA UKANDA WA DHAMBI [SIN ZONE]“ Biblia Inasema, “YESU ALIDHIHIRISHWA ILI AZIONDOE DHAMBI [ZISIWEPO TENA]” (1Yohana 3:4-5). BADILI MTAZAMO WAKO: “YESU ALIIVINJA NGUVU YA DHAMBI NA KUPATA SULUHISHO LA KUDUMU KUHUSU SWALA LA DHAMBI” Ukiamini Na KULIPOKEA MOYONI HILI, Na Kisha KULIOMBEA KWA MZIGO KWENYE MAOMBI YAKO, UTASHANGAA DHAMBI IMEPOTEZA NGUVU NA UTAWALA JUU YAKO NA NDANI YAKO!

3.NENO LA MUNGU LINA UWEZO WA KUKUFANYA KUWA MTAKATIFU NA KUZUIA USITENDE DHAMBI TENA; LISOME NA KULIAMINI, LITUMIE KAMA “STANDARD YA MAISHA YAKO” HALAFU DHAMBI ITAKUWA HISTORIA

“Na ya kuwa tangu utoto UMEYAJUA MAANDIKO MATAKATIFU, ambayo YAWEZA KUKUHEKIMISHA [KUKUFANYA MWENYE HEKIMA] HATA UPATE WOKOVU KWA IMANI ILIYO KATIKA KRISTO YESU… KILA ANDIKO LENYE PUMZI YA MUNGU [Lililovuviwa na ROHO MTAKATIFU] Lafaa KWA MAFUNDISHO, NA KWA KUWAONAYA WATU MAKOSA YAO, NA KUWAONGOZA, NA KWA KUWAADABISHA KATIKA HAKI ILI MTU WA MUNGU AWE KAMILI [PERFECT] AMEKAMILISHWA KA KILA TENDO JEMA” (2Timotheo 3:15-17). Hii Mistari Hapo Juu Innaonyesha Waziwazi NGUVU NA UWEZO WA MUNGU WA KUMTOA MTU DHAMBINI NA NGUVU YA DHAMBI Kupitia MAANDIKO MATAKATIFU Pale ROHO MTAKATIFU Anapopewa NAFASI YA KUYAPA UHAI [PUMZI YA MUNGU]!

Lakini Pia Daudi Anatufundisha SIRI YA KUISHINDA DHAMBI, Naye Anatuambia NAMNA YA KUFANYA: “MOYONI MWANGU NIMELIWEKA NENO LAKO ILI NISIJE NIKAKUTENDA DHAMBI” (Zaburi 119:11). Unapoweka UAMUZI Wa Kulisoma NENO Na Kuliweka nafsini mwako [kwenye AKILI NA KUMBUKUMBU YAKO] Kisha Ukapata MUD WA KULITAFAKARI KWA IMANI NA SHAUKU, Litaingia MOYONI MWAKO Na Kukujengea MFUMO WA MAISHA MATAKATIFU Unaokataa Na Kupinga KILA NAMNA YA UASI NA UOVU.

Ukiufanyia Kazi Ujumbe Huu UTAJINASUA TOKA KWENYE DHAMBI YOYOTE, TABIA YA SIRINI INAYOKUTESA, Ila Usipoifanyia kazi Utaishia kusoma lakini bila badiliko.
 Wengi WANAANGUKA DHAMBINI Na Kuacha MINONG’ONO MINGI NYUMA YAO Kwa Sababu WANAFUGA DHAMBI NDANI YAO Halafu Inafikia Wakati Ile DHAMBI INAZAA MAUTI [ANGUKO] Ambalo LINATIA AIBU ZAIDI NA LINA GHARAMA KUBWA Kuliko Gharama Ya Kwenda Kwa YESU AKUTUE HUO MZIGO NA KUMTWIKA HIYO FEDHEHA YAKO! Biblia Inasema, “HATUJAFANYA VITA NA DHAMBI KIASI CHA KUMWAGA DAMU”…. Kama Kweli UMEDHAMIRIA KUWA MTAKATIFU NA KUISHI MAISHA MATAKATIFU, Hakikisha UNAFANYA VITA NA DHAMBI Inayokutesa Na Kukusumbua KWENYE MAOMBI Ukimsihi ROHO MTAKATIFU AKUPE NGUVU YA KUJIKWAMUA! Yafuatayo Ni Mambo Yatakayokusaidia Kujinasua Kutoka Kwenye Dhambi Yoyote Inayokutesa:



Mwl Dickson  Cornel  Kabigumila

www.yesunibwana.org 
+255 655 466 675 (Text, Whatsapp, viber na kupiga).
RUFAA YA MWANAMKE MKRISTO YAKACHWA PAKISTAN, HUKUMU YA KUNYONGWA YASHIKILIWA
Aasiya Noreen (Asia Bibi) ©CNN
Mwaka 2010, mama wa watoto wanne (CNN ikiripoti 5), Aasiya Noreen almaarufu kama Asia Bibi alikuwa mtu wa kwanza kuhukumiwa kifo kupitia sheria inayokataza kufuru dhidi ya dini (ya kiislamu) nchini Pakistan. Kwa mujibu wa vyanzo vya habari, inaelezwa kuwa chanzo ni kubishana pale ambapo alikatazwa kutumia glasi ya maji kwa kuwa yeye ni mkristo, tofauti na ilivyo kwa wamiliki wa glasi hiyo, waislamu. Kufikia leo, hukumu hiyo imesisitizwa na mahakama kuu ya Lahore baada ya kuitupilia mbali rufaa ya washtakiwa.

Mwanzoni mwa kesi, mwanamama huyo alipata faraja pale ambapo wanasiasa wawili maarufu walijitokeza kumtetea. Lakini faraja hiyo iligeuka shubiri baada ya wanasiasa hao kuuwawa mmoja baada ya mwingine. mmojawao akiuwawa na mlinzi wake mwenyewe. Tumaini likatoweka.

Tukio la kuuwawa wanasiasa hao lilichukua sura mpya pale ambapo mtuhumiwa wa mauaji alifikishwa mahakamani na kupokelewa kwa kumpambia njia kwa maua 'rose' na wanasheria, mithili ya bwana harusi aingiapo ukumbini. Hatua iliyofuata kwenye kesi hiyo ni jaji kuikimbia nchi kuhofia usalama wake.

Tukirejea kwa Bibi, yeye pamoja na wanasheria wake wamekuwa wahikangaika tokea mwaka 2010, kuona ni namna gani atanusurika na adhabu ya kifo - na hatimaye kurejea kwenye majukumu yake ya kila siku. Lakini pamoja na hayo, kuna utata, na huenda asiachiwe hata kama kesi itaendelea kusikilizwa kwa muda mrefu zaidi, maana hofu mojawapo ya vyombo vya dola ni ya wao kuonekana wabaya pale ambapo watamuachia Bibi huru. (licha ya kuripotiwa na mashahidi kwamba ni kesi ya kusingiziwa)

GK imefahamu kuwa pamoja na rufaa ya wanasheria kuanza kusikilizwa, hakuna mashahidi wa upande wa walalamikaji ambao walijitokeza, na hivyo ajabu zaidi, hao ambao hawakujitokeza, wakapewa ushindi. Hukumu imesalia kama ilivyokuwa.

Inaaminika kwamba mama huyo mwenye umri wa miaka kati ya 43 - 49 anaweza asiachiwe kutokana na namna vifungu vya sheria vilivyowekwa.

1. Hakuna tafsiri iliyowekwa kuhusu maana ya kufuru.

2. Ushahidi hautakiwi kusikilizwa upya mahakamani namna ilivyokuwa, kwani inaaminika ni kama kukufuru upya pale ambapo itarejewa ama kunukuliwa namna kosa lilivyotendeka.

3. Hakuna hatua itakayochukuliwa dhidi ya mlalamikaji ambaye atapeleka mashtaka ya kufuru aidha kimakosa ama kwa kisirani

Mojawapo ya maandamano mwaka 2010 kushinikiza Asia Bibi aachiwe huru. ©The Guardian
Pamoja na kupoteza matumaini, bado wanasheria wanaomsimamia Asia Bibi wanapanga kwenda mahakama ya juu zaidi ili kukata rufaa ya tukio hilo ili kuona haki itakavyozingatiwa, huku makundi kama umoja wa wapakistani wa jamii za pembezoni, (All Pakistan Minorities Alliance) ikifanya maandamano mara kadhaa kushinikiza kuachiwa kwa Bibi.

Pakistan ni taifa la kiislamu linaloongozwa na Katiba ya mwaka 1973, iliyofanyiwa marekebisho mwaka 2012, ambapo wakristo nchini humo hupata misukosuko kutokana na imani yao kuwa tofauti na dola.


HOJA: HALI HALISI YA MKENGEUKO WA MAADILI KATIKA JAMII
Tunapoitazama jamii yetu hivi sasa kwa jicho la maadili, tutakubaliana kwamba, tuko katika hali ya kuchanganyikiwa kimaadili, na hata pengine twaweza kusema kwamba hata maana ya msamiati wa maadili nayo imebadilika kabisa. Katika makala zangu za miaka ya nyuma niliwahi kuandika makala kuhusu mkengeuko wa maadili na kuandika kitabu cha “Maadili kwa kizazi kipya”. Wakati ule hali iliyovyukuwa kimaadili palikuwepo na uhai kidogo wa utambuzi wa maadili. Hivi leo hata utambuzi wa uwepo wa maadili umezimika katika jamii! Kupitia makala hii nakuletea maana ya misamiati ya maneno mawili ambao ni “maadili” na pili “Mkengeuko”:


Tafsiri ya msamiati wa neno “Maadili” na aina zake

  1. Tafsiri ya Kiswahili Sanifu
Askofu Sylvester Gamanywa
Tafsiri ya Kamusi ya Kiswahili Sanifu imelitafsiri neno maadili kuwa ni: 1 mwenendo mwema 2. Onyo au mafundisho yatolewayo kwa njia ya hadhiti au shairi na yenye nia ya kufundisha; mafundisho mazuri. Hata hivyo, tafsiri hii haitoi picha kamili ya neno maadili kwa asili yake, na hivyo wengi ndio maana kwa kutokujua maana halisi hata matumizi yake yamekuwa hafifu.

  1. Tafsiri ya kifalsafa kuhusu maadili
Katika kutoa picha ambayo ni pana zaidi, napenda kuyajengea hoja maadili kuwa yamegawanyika katika sehemu kuu mbili. Aina ya kwanza ni maadili ya kiimani (morals of faith) Kimsingi, haya ni maadili ya utambuzi wa kupambanua mema na mabaya na kutenda mema na kuacha mabaya. Maadili ya imani hujengwa kwenye misingi ya sheria na amri za Mwenyezi Mungu. Lengo kuu la ‘Maadili ya kiimani’ ni kumjengea mhusika ‘hofu ya moyoni’ ambayo humwezesha kujizuia kufanya mambo yaliyo kinyume na mapenzi ya Mwenyezi Mungu.
 
Aina ya pili ya maadili ni ya maadili ya kitaaluma (professional ethics). Haya ni maadili yaliyojengwa juu ya misingi ya miiko ya kitaaluma katika kila taaluma husika. Kila taaluma inayo maadili yake yenye kulinda viwango vya ubora. Taaluma kama udaktari, uhandisi, ualimu, sheria, uhasibu, uongozi na utawala zote zinayo maadili yake ambayo wanataaluma hujifunza ili yawaongoze katika kulinda miiko na viwango vya nidhamu na ubora wa kitaaluma.

Tafsiri ya msamiati wa “mkengeuko”

Asili ya matumizi ya neno ‘mkengeuko’. Kwa lugha ya Kingreza ni Depravity likiwa na maana ya hali ya kutoka katika uadilifu asilia (a departure from a state of original integrity). Maneno mengine yanayotafsiri mkengeuko ni : upotovu, uharibifu wa tabia.

Mkengeuko wa maadili (Moral depravity) ni uharibifu wa tabia ndani ya moyo wa mtu ambapo hutumia hiari au utashi wake kukiuka sheria ya maadili (violation of moral law) ambayo hudai uwajibikaji wa kimaadili.

Kidini, mkengeuko wa maadili unajulikana kama uasi dhidi ya sheria za Mungu. Katika eneo la utashi ndani ya moyo, mtu huamua kuasi kwa kufanya mapenzi yake binafsi yatakayokidhi tamaa zake binafsi. Twaweza kusema kwamba uasi wa jinsi hii ni ‘ubinafsi ulikokithiri’!

Tunaposema juu ya kuwepo kwa mkengeuko wa maadili, maana yake ni ‘kutoweka kwa hofu ya Mungu katika mioyo ya watu’. Matokeo ya kutoweka kwa hofu ya Mungu mioyoni mwa watu ni ‘kuondokewa na woga wa kufanya maovu’. Hii ni tabia inayodhihirisha hali ya uasi na kupuuza hukumu ya adhabu ya Mwenyezi Mungu dhidi ya watenda maovu.

Baada ya kutoweka kwa hofu ya Mungu ndani ya moyo wa mhusika, kinachofuatia ni ‘kushuka kwa viwango vya heshima na mwenendo mwema’. Mtu huacha kujiheshimu na kuanza kusema au kutenda mambo ya aibu, yasiyo ya staha.

Kwa kuwa maadili ya kiimani hujengwa ndani ya moyo wa mtu binafsi; mkengeuko wake nao pia huanza ndani ya moyo wa mtu binafsi. Kwa kadri mtu aliyekengeuka kimaadili anapoendelea kuishi katika jamii, huanza ushawishi wa kuwafanya walio karibu naye nao kuiga mfano wake. Hali hii hutokea katika familia, ambapo mzazi asiye na maadili ya kiimani humwambukiza mtoto wake.

Mkengeuko wa ‘maadili ya kiimani’ ndilo chimbuko la mkengeuko wa ‘maadili ya kitaaluma’. Maadili ya kitaaluma hujengwa juu ya uaminifu na uadilifu. Uaminifu na uadilifu hujengwa katika misingi ya kuzingatia miiko ya kitaaluma. Mkengeuko wa maadili ya kitaaluma ni ‘hali ya kutoweka kwa uaminifu na uadilifu’ unaofuatiwa na ‘kuvunja miiko’ ya kitaaluma.

Vigezo vya utambuzi wa chimbuko la maadili

  1. Vituo vya mawasiliano ya binadamu 

    Binadamu tofauti na viumbe wengine aliumbwa ili awe mtawala wa mazingira na viumbe vingine. Katika kutimiza wajibu wake binadamu amepewa aina kuu mbili za uwezo. Uweza wa mawasiliano na uweza wa mahusiano. Mawasiliano na mahusiano ni vitu vinavyomtambulisha binadamu kuwa ni kiumbe tofauti na viumbe wengine wote.

Katika eneo la mawasiliano, binadamu ameumbiwa vituo maalum vya kufanya mawasiliano ambavyo ni: kituo cha akili na kituo cha moyo. Kituo cha akili humwezesha binadamu kufanya mawasiliano na ulimwengu wa asili, wakati ambapo kituo cha moyo humwezesha kufanya mawasiliano na ulimwengu usioonekana, maarufu kwa jina la ulimwengu wa roho.

Vituo hivi viwili, kila kimoja kinayo mambo manne yanayokiwezesha kufanya kazi zake kwa ufanisi. Kituo cha akili kimeumbiwa mambo manne yafuatayo: i) Fikira (thought) ii) ubunifu (imagination) iii) kumbukumbu (memory) na iv) kujitambua (consciousness).

Mambo manne yaliyomo katika kituo cha moyo ni: i) utashi(free-will) hisia (emotions) iii) Dhamiri (conscience) na iv) utambuzi wa rohoni(intuition)


  1. Uchambuzi kuhusu yaliyomo katika kituo cha akili
Tafsiri ya fikira maana yake ni mchakato ambamo akili inapokea mawazo, kuyachambua, kuyapanga hadi kutengeza kitu cha kufanyia maamuzi. Fikira ni wazo lililotengenezwa katika ‘kituo cha akili’ tayari kwa matumizi.

Tafsiri ya neno Ubunifu (imagination) maana yake ni uwezo wa kutengeneza wazo jipya kwa ajili ya kufanya maamuzi mapya ili kupata ufumbuzi mpya. Maana ya kumbukumbu (Memory) ni eneo la akili lenye kutunza, kuhifadhi taarifa na kuzikumbuka kila zinapohitajika. Kujitambua (Consciousness) maana yake ni pale akili zinapojitambua na kujijua kuwa ni nafsi.


  1. Uchambuzi kuhusu yaliyomo katika kituo cha moyo
Utashi (free-will) maana yake ni uwezo wa kufanya uamuzi wa hiari katika kuchagua kufanya au kutokufanya jambo. Wakati Mwenyezi Mungu alipotangaza kumfanya binadamu alimkusudia awe na mamlaka ya utawala. Mamlaka ya utawala inahitaji uhuru na uwezo wa kufanya maamuzi. Ili kufanya maamuzi lazima yawepo mazingira ya uhuru wa kuwaza, kupambanua, na utashi wa kumua; kuridhia maamuzi yatakayofanywa; lakini pia kuwa tayari kuwajibika kwa ajili ya matokeo ya maamuzi yaliyofanywa.

Hisia (emotions) ni mihemuko, hisia kubwa, jazba, mishtuko, michomo ya moyo. Kazi ya hisia ni kuitikia mambo mbali mbali ambayo binadamu anakutana nayo katika maisha. Hisia ni mwitikio wa mambo yanayodhihirika katika maisha ya binadamu yawe mema au mabaya. Kimsingi, kuna aina kuu mbili za hisia. Kuna hisia chanya na hisia hasi. Hisia chanya ni upendo, amani, furaha, huruma, tumaini, Hisia hasi ni pamoja na chuki, hasira, ghadhabu, uchungu, wivu, kukata tamaa, wasiwasi, hofu, mashaka, kuvunjika moyo nk.

Dhamiri (conscience), imefananishwa na vitu kama chombo cha kugundua vitu vilivyo ndani/chini ya maji kwa mawimbi ya sauti (sonar); au gurudumu tuzi (gyroscope); au chombo kinachotumia na marubani kuangalia vitu kwenye skrini vile vilivyo karibu (radar). Vyote hivi ni vifaa vya kutoa taarifa za mara kwa mara (continuous feedback).

Hali kadhalika na dhamiri pia ni chombo cha kiroho ambacho kazi yake ni kutoa taarifa za mara kwa mara kuhusiana na tabia na mienendo yetu. Huu ni uwezo ndani ya nafsi unaomwezesha binadamu kupambanua kati ya mema na mabaya (good and evil), na kati ya yaliyo sahihi na yasiyo sahihi (wrong and wright).

Dhamiri ni kitivo cha ufahamu na hisia asilia ya kupambanua mema na mabaya, ambayo hutumika kutoa hukumu ya kimaadili na mwenendo wa mtu.

Sehemu ya Utambuzi wa rohoni (intuition) kazi yake ni kutoa maongozi ya kiroho ambayo chanzo chake hakitokani na kumbukumbu ya akili. Mahali pengine imeitwa ‘sauti ndogo ya utulivu’ ambayo husema na mtu ndani ya moyo mhusika. Kamusi ya Kingereza ya Webster’s Unabridged Dictionary imelitafsiri neno intuition kuwa ni: “the immediate knowing or learning of something without the conscious use of reasoning; instantaneous apperception.

Itaendelea wiki ijayo

SAFARI YA DENNO NA EUNICE NJERI NDIO CHAGUO LA GK
Dennis "Denno" Karanja
Habari ya Jumapili mpenzi msomaji, tunatumai upande wako kuna uzima. Na kama ndivyo basi sifa na utukufu zimrudie Mungu. Kama sivyo basi tambua kwamba kuna sababu kwa kila jambo, na katika hilo ndipo Chaguo la GK linakujia, Safari kutoka kwake Dennis Karanja 'Denno' akimshirikisha mwanamama Eunice Njeri.

Kwa ufupi wanaeleza kwamba, "Shida nyingi safarini, ingawa safari ngumu nitafika" na ndivyo ilivyo na kwako badi. Shida nyingi safarini, ingawa safari ngumu, kufika lazima ufike, maana hata Biblia inaeleza kuwa mateso ya mwenye haki ni mengi, Lakini Bwana humponya nayo yote.



Muimbaji Denno ni mlemavu wa macho, laini hili halijamzuia kumsifu Mungu, wewe una ratiba gani na Mungu kwa kipawa alichokupa? Tunakutakia Jumapili yenye majibu na baraka kwa maisha yako na wanaokuzunguka.

ZIJUE ANGA SABA NA NAMNA YA KUZITEKA KIMAOMBI
Mwalimu Mbwambo ndiye atakuwa mzungumzaji mkuu katika semina hii ya awamu ya pili, ambapo atakuwa akifundisha pamoja na mambo mengine, kujua anga saba na namna ya kuziteka kimaombi, ndano ya ukumbi wa Metropole jijini Arusha.

Haya yote ni kuanzia leo tarehe 19  hadi tarehe 26 Oktoba 2014, kuanzia saa tisa alasiri hadi saa kumi na mbili jioni.


MBINU ZA KIBIBLIA KUTAMBUA WAKUU WA GIZA JUMAPILI HII BCIC

Kwa mara nyingine tena, Jumapili hii tarehe 19 Oktoba 2014 kwenye ukumbi wa BCIC Mbezi beach, Askofu Gamanywa, atakuwepo ibadani na kuwasilisha ujumbe maalum; mbinu za kibiblia za kuwatambua wakuu wa giza wanaokandamiza watu, na roho za umaskini wa kipato na namna ya kupambana na kufunguliwa kwa kutumia silaha ya Upanga wa Roho.

Baada ya ujumbe huu, Askofu Gamanywa ataendesha Maombezi maalum ya kupokea nguvu za Roho Mtakatifu kwa watu wote wenye matatizo sugu yakiwemo magonjwa na umaskini wa kipato, usipange kukosa.

KATIBA INAYOPENDEKEZWA HII HAPA
Rais Kikwete akipokea Katiba inayopendekezwa kutoka kwa aliyekuwa mwenyekiti wa Bunge Maalum la Katiba, Samuel Sitta.
Tarehe 8 Oktoba ndani ya jiji la Dodoma, ndipo ambapo Katiba inayopendekezwa ilikabidhiwa kwa Rais wa Jamhuri ya Muungano, Jakaya Kikwete, na Rais wa Zanzibar, Ali Mohammed Shein.

Hafla hiyo iliyohudhuriwa na wageni mbalimbali na kisha kufuatiwa na tafrija fupi ikulu ya Chamwino, ilipokelewa kwa hisia tofauti na wananchi, baadhi wakipongeza hatua ya taifa la Tanzania kuandika historia mpya, huku baadhi wakisitika namna mchakato ulivyopelekwa bila maridhiano kiaso cha kupoteza mabilioni ya fedha za walipakodi.

GK inakuwekea Katiba inayopendekezwa ili upate kuisoma na kuweza kujua nini kinaendelea kwa sasa nchini. 


Pamoja na hayo pia tunakuwekea Rasimu ya Pili iliyotolewa na Tume ya Mabadiliko ya Katiba iliyokuwa inaongozwa na Jaji Joseph Warioba.

Jaji Jospeh Warioba akimkabidhi Rais Kikwete Rasimu ya Pili ya Katiba ya Jamhuri ya Muungano wa Tanzania mnamo Disemba 2013 jijini Dar es Salaam.



PICHA 50+ AMANI NA MSHIKAMANO ILIVYOHIMIZWA NA VIONGOZI WA DINI
Jumapili ya October 12 kulifanyika mchezo wa kirafiki wanye lengo  kudumisha amani na mshikamano pamoja na upendo kwa viongozi wa dini mbili nchini; wakristo pamoja na waislamu. Mchezo huo ulipigwa katika dimba la uwanja wa taifa jijini Dar es salaam.
 
Katika mchezo huo kulikuwa na timu mbili zenye mchanganyiko wa viongizi wa dini ya kiislamu na kikristo, timu moja kati ya hizo ikipewa jina la Amani na nyingine ikipewa jina la Mshikamano.

Katika mchezo huo timu Amani ikafanikiwa kuchomoka na ushindi wa bao moja kwa sifuri. Picha zote kwa hisani ya Blog ya Jamii na Michezo


Makocha wa timu zote mbili



Askofu Sylvester Gamanywa ( anayecheka katikati)








Mkuu mkoa wa Dar es salaam alikuwa kamisaa wa mchezo



Refa wa mchezo kamanda Kova akiamuisha ipigwe penalti

Penalti ikaota mabawa
















Mgeni rasmi Mizengo Pinda Akijadili jambo na Askofu Sylvester Gamanywa