SOMO: NAMNA YA KUMLEA MTOTO KATIKA NJIA IMPASAYO (3)

Kelvin Kitaso,
GK Contributor.

©Chriss Kidd
Somo hili linatoa majibu ya namna gani mtoto anapaswa kukuzwa katika BWANA, na ni kwa namna gani mzazi anaweza mtengeneza mtoto kuwa katika misingi iliyo myema na ya kupendeza kwa kufuata misingi ya biblia. Kama hukusoma sehemu ya pili ya somo hili BONYEZA HAPA kabla ya kuendelea na sehemu ya tatu ambayo ni ya mwisho.

Marafiki wabaya uharibu tabia njema kwa yale wanayoweza kuzungumza naye, na hata yale afanyayo mengi uchangiwa na marafiki. Angalia sana ni marafiki wa aina gani anaoshirikiana nao na msaidie kukwepa kila aina ya marafiki isiyo na maana, marafiki wabaya ni pamoja na wale walio na ushawishi mbaya juu yake na kuitetea dhambi na kuona ni kitu cha kawaida sana na kutaka ionekane kama ni kitu cha kawaida kwa mwenzake. Hofu ya Mungu ndani yao imepotea na uona mambo ya Mungu kama ni vitu vya kawaida sana na hata akikosea hawawezi kumkosoa ila wanaweza kumtia moyo. Kufahamu zaidi kuhusu mrafiki pata kitabu changu cha ‘huyu ndiye adui wa mafanikio yako’.

1. RAFIKI
Licha ya kuwa kiongozi na mzazi kwake, mtengenezee nafasi ya kuwa rafiki yako ili uwe rafiki wa karibu kuliko marafiki wote alionao katika maisha yake. Mfano wa kuigwa ni  Mungu, kwa kuwa yeye ni kiongozi, mwalimu, mpaji, Baba (mzazi) ila mara zote uitafuta nafasi ya kuwa rafiki yetu. Ukiwa rafiki kuna mambo atakushirikisha kwa kuwa U rafiki yake, na mambo hayo kamwe hasinge kushirikisha kama ungekuwa mzazi tu, au kiongozi tu, au mkufunzi tu. Watoto wengi wanapoanza kukua na kuingia katika ujana ukutana na mabadiliko makubwa ya miili na viungo na katika mabadiliko hayo uwachanganya sana kwa kuwa huja na uhitaji mkubwa wa kimwili na utafuta sana watu wa kuwashauri na washauri wengine walio wengi uishia kuwashauri vibaya katika kukabiliana na mabadiliko hayo na huwa ni sababu kubwa ya wengine kupotea wanapoingia katika rika hili; utakopofanikiwa kuwa rafiki yake ataweza kukushirikisha na utapata kumsaidia. Ila si wote ambao wanaweza kusema mpaka wachokozwe ila kuzingatia jinsia ni busara kwa kijana wa kiume kuwa na baba na wa kike kuwa na mama.

Kielelezo no 2: Mfano wa baba na mtoto katika urafiki, na kutoka pamoja.

Dr. Mayle Munroe anapendekeza miongoni mwa njia njema ya kuwavuta karibu watoto ni kufanya kama marafiki kwa kukaa nao chini na kuzungumza kuhusu maisha. Na kujua vipi wanakwenda na mtazamo wao kuhusu maisha ni upi. Kila siku unayokaa na watoto wako unawatengenezea kumbukumbu, sasa ni kumbukumbu za aina gani ambazo unataka wawe nazo? Unataka watoto wako wakukumbuke vipi katika miaka ijayo; kama mzazi anayeweza kucheka na kuchekeshana na kuwapenda wao kwa uwazi au vinginevyo.”


2. MKUFUNZI

Licha ya kuwa kiongozi na rafiki mbele za mtoto, mzazi pia ana nafasi kama mkufunzi au mshauri. Katika harakati za kukua mtoto atakuwa anajipatia waalimu wengi sana ila si kujipatia wazazi wengi maana wazazi ni wale wale na hauwezi kuwabadilisha. Wazazi ndio walimu walio wakuu, yaani mwalimu mkuu na msaidizi ni wazazi, na waalimu wengine wao huja kama walimu wakawaida tu. Kwa kuifahamu nafasi hii ni vyema kwa mzazi kuwa makini sana kwa namna anavyoweza kumfundisha mwanae ili awe salama.
Mithali 22:6 “Mlee mtoto katika njia impasayo, Naye hataiacha, hata atakapokuwa mzee”. Biblia inasisitiza katika kumlea mtoto katika njia impasayo kwa kuwa hataiacha akikua, inapozungumza juu ya kumlea inagusa maeneo ya kumfundisha, kwa kuwa ulezi ni pamoja na kumfundisha, kumuelekeza, kumuonya, nakadharika.

Kielelezo no 3: Mfano wa mzazi kama mwalimu kwa watoto wake.
Ninapozungumzia mwalimu sina maana ya kufanya kama wafanyavyo shuleni, japo hiyo inaweza kuwa sehemu tu, ila maana yake kwa jumla na kwa mapana ni kumuelekeza juu ya yale mema yote anayopaswa kuyafanya na kumpa elimu ili iwe uzima juu yake. Kujifunza uambatana na mazoezi, majaribio kwa kufahamu kuwa yale umfundishayo kama yamemuingia. Yapo maeneo mengi sana ya kujifunza kama, kupika, kufua, kuosha vyombo (kazi za nyumbani), elimu ya kijinsia, na kazi nyingine nyingi za mikono, ila pia kufundisha tabia njema kama kuheshimu wakubwa na kuwasalimia, kutii na kuheshimu mamlaka yoyote iliyo juu yao, kuwa msikivu, kusaidia na kuwapenda wengine na zaidi kumfundisha kweli yote iliyo ndani ya neno la Mungu. 
Elimu ya namna hii uchangiwa sana na wazazi kama watu wa karibu ya mtoto, hivyo mzazi ni vyema kujiimarisha na kulitenda eneo hili kwa ufanisi mkubwa. Pia sehemu hii ina uwiano mkubwa sana na ile sehemu ya uongozi kwa njia ya matendo kwa kuwa mwalimu anapaswa pia kuambatanisha matendo yake na yale ayanayo yafundisha ili iwe rahisi kwa watoto kuelewa somo.
Wekeza pia mafundisho ya kutosha uwafundisha kuhusu elimu ya jinsia kwa kuwa wanasikia na kuona mambo mengi kuhusu jinsia zao. Kumbuka wewe ni mwalimu mkuu ni lazima usimame na wewe kumfundisha ni vipi anapaswa kuwa. 

Kimtokacho mtu ni kile kilichoujaza moyo wake na hauwezi kumpa mtu kile ambacho hauna ndani yako, kama mwalimu kwa mtoto ni vyema kujaza yale yaliyo mema. Katika eneo la ukufunzi mzazi uweza tumia njia mbalimbali ili kumfanya mtoto ajifunze.

3. MHUDUMIAJI/MPAJI.
Nafasi nyingine ya mzazi ni nafasi ya mpaji kwa mtoto wake na hii ni nafasi ya Mungu kwa watoto wake kwa kuwa Mungu ni mpaji na mhudumiaji wa watoto wake. Katika nafasi hii ya kuhudumia watoto, mzazi usimama kama mpaji kwa kuhakikisha anawapatia mahitaji yote watoto wake wanayoyahitaji na ni jambo la msingi kwa mzazi kutoa ili mtoto apokee.
ielelezo no 4: mfano wa wazazi katika nafasi ya uhudumiaji, akiwapatia watoto wake fedha.
Zipo huduma nyingi ambazo mzazi anahusika moja kwa moja kumpatia mtoto na huduma hizo zipo katika eneo la chakula, mavazi na makazi. Mbali na hapo mzazi uhusika kuhakikisha anampatia mtoto elimu kwa kumsomesha na mahitaji mengine mengi ambayo uingia katika haya.
Kama mzazi atashindwa kumpatia mtoto wake mahitaji yake ni rahisi kwa mtoto kutafuta wahudumiaji wengine ili wapate kumpatia mahitaji hayo, na wahudumu hao wanaweza kumuathiri vibaya mtoto wako kwa kumpatia mahitaji yake kwa masharti ya kumharibu kitabia na mwenendo. 
Wakati Fulani kuna msichana alikuja kwangu na kuanza kulalamika juu ya wazazi wake ambao wameacha kufanya kazi yao ya upaji kwake, na katika kuzungumza nae alionyesha anauhitaji mkubwa hata kuwa radhi kupata mwanaume anayeweza kumsaidia kupata mahitaji yake na alijikuta anaingia kwenye mahusiano kutokana na uhitaji alionao. Ili ni tatizo kubwa sana kwa walio wengi ni vyema kwa wazazi kujitahidi sana kuwahudumia watoto wao vyema huku wakiwafundisha kuridhika na kuwa na kiasi, na katika hili wazazi wazingatie kuwa na idadi ya watoto ambayo wataweza kuhimudu na si kuzidisha ikaja kuwashinda katika kuihudumia.
Wazazi wanapaswa kulizingatia sana swala hili, haswa kwa watoto wa kike ambao uwa na mahitaji mengi ambayo utokana na jinsia yao, usiulize maswali mengi sana kwao haswa kwa wababa ndipo umpatie, kwa kuwa kuna mambo mengine hawawezi kukuambia na kama hautotoa kwa kuwa hawajakuelezea utawafanya kuwatafuta marafiki wakiume ambao watawashirikisha ili wawe wakiwapatia mahitaji yao.
Mungu kama mpaji mkuu aliye mfano wa wazazi anawaambia wanae kuwa, “ombeni nanyi mtapewa………. kwa kuwa kila aombaye hupewa,” hii ni hatua njema kwa mzazi kuifikia japo si kila jambo waweza mpatia aliombalo kwa kuwa akiomba lisilo jema si rahisi kumpatia na pia kuna mengine yapo nje ya uwezo wako kuyatoa ila ni muhimu kufahamu kuwa ukiombwa ni vyema kutoa kwa kuwa ni mpaji kwake ila tu kama yapo ndani ya uwezo wako. 
Kiongozi mmoja wa kiroho alishuhudia kwa namna anavyosimama katika nafasi hii ya upaji kwa watoto wake na kusema ni kwa namna gani utoa mahitaji ya watoto wake pale wamuombapo na afanyapo hivyo hujisikia vizuri kwa kutimiza wajibu wake kwa watoto wake na hutiwa nguvu zaidi anaposikia neno ‘ahsante’ kutoka kwa wapokeaji wake na humpa nguvu ili kufanya zaidi na zaidi. Neno ahsante si kwa wazazi wa kimwili tu hata kwa Mungu aliye mbinguni hupenda sana watoto wake wanaposema ahsante pale anapotoa mahitaji kwao.
Katika kutoa huduma mzazi ni lazima kuangalia na kukwepa sana kuwa na upendeleo kwa watoto ila kwa watoto wa kike ni vyema sana kupewa vipaumbele vya utofauti kulingana na mahitaji yao kuwa ni mengi ukilinganisha na walivyo watoto wa kiume, ukaribu na huduma njema kwao ni ulinzi wa kutoharibikiwa.
Kuna hadithi ya zamani ya kaka ‘M’ alimpatia zawadi rafiki yake ‘S’ na alirudia zaidi ya mara moja na wakati mwingine alimpatia zawadi ya aina ile ile tena, ‘S’ alipoipokea akaiangalia na hakusema neno ahsante bali alianza kumlaumu kwa nini amemletea ya aina ile ile, ‘M’ alitulia kimya pasipo kujibu lolote, akawaza kuwa, kwa nini nilimpa yeye ni bora ningempa mtu mwingine angesema ahsante, tangu wakati ule moyo wake uliingia uzito sana kumpatia ‘S’ kitu chochote, ila kuna mwingine alifanyiwa kitu kidogo sana na ‘M’ alishukuru sana mpaka akamwambia Mama yake, kwake ilimpa nguvu kumthamini huyu wa pili kuliko Yule wa kwanza, Mfano huu ni vyema kujifunza kwao kwa kuwa ndivyo Mungu anavyotuchukulia na sisi kwa tabia zetu za kushukuru.

Ni jambo la busara kwa mzazi kumfundisha mwanae/wanawe kuwa na shukurani kwa chochote wakipokeacho kwa kuwa ni vyema kwa mtoto kuwa na shukurani kwa kila apokeacho kutoka kwa wazazi wake na watu wengineo, kwa kusema ahsante anasababisha wazazi wake wapate nguvu ya kumuhudumia zaidi, kwa chakula wampatiacho, mavazi wampatiayo, elimu wampatiayo, na mahitaji mengi watoayo kwake ni busara na hupendeza sana kwa mtoto kusema ahsante. Neno asante humtia nguvu sana alipokeaye kutenda zaidi na zaidi. Hakuna mzazi anayependa mtoto asiye na shukurani ila wazazi wote hufurahishwa na neno ahsante.

Katika kupokea ni vyema pia kwa mtoto kuwa radhi na tabia ya kuridhika na kupokea kwa shukurani yale ayapokeayo kutoka kwa wazazi wake. Kuifahamu hali ya wazazi ni vyema sana na kutamfanya mtoto kuwa radhi na kile kinachopatikana.

4. MPANZI
Mzazi ni kama mpanzi na mtoto ni sawa na udongo, neno la Mungu ni mbegu ipandwayo. Inategemea mzazi amebeba mbegu(neno) kwa wingi gani ili aweze kupanda katika udongo alionao. Neno la Mungu usema kuwa “neno la Kristo likae kwa wingi ndani yenu, kolosai 3:16,” Mzazi ni lazima ahakikishe amebeba neno(mbegu) za kutosha ndani yake ili kupanda na ni lazima awe makini kulitunza shamba lake kwa umakini mkubwa ili aje kupata kile alichokipanda.

Kama ilivyo kwa mpanzi uwa makini kupambana na wadudu na wanyama wote watakao kuharibu mazao yake, ndivyo impasavyo mzazi kuwa ili kulinda shamba lake.

Wagalatia   “Msidanganyike; apandacho mtu, ndicho atavuna,” kamunapanda neno ni lazima utavuna matokeo ya lile neno ulilolipanda na ukipanda mambo ya ulimwengu huu kwa mwanao ni lazima yatakurudia hayo uliyoyapanda tena kwa wingi kwa kuwa mbegu moja ya mahindi uzalisha mahindi mengi sana. Naye lazima atazidi zaidi ya kile alichokipokea. 

5. MFINYANZI
Pia mzazi ni mfinyanzi na mtoto ni udongo, kama mfinyanzi ubeba picha ya mtoto anapaswa kufananaje na ujishughulisha kuhakikisha kuwa mtoto afinywangaye yupo katika hali njema na ya kulidhisha. Mtoto uwa kwa vile umfinyangavyo.

___
Mwalimu Kelvin Kitaso anapatikana kupitia 0767190019 / 0713804078 na pia kupitia barua pepe; kitasokelvin@gmail.com
Share on Google Plus

About Gospel Kitaa

This is a short description in the author block about the author. You edit it by entering text in the "Biographical Info" field in the user admin panel.